We zitten allemaal toch in hetzelfde bootje?
“Als hij zo verder doet, vallen er binnenkort doden”: zeven vrouwen klagen Antwerpse zakenman aan wegens verkrachting tijdens BDSM-date – artikel van HLN maakt veel los in de kink communities.
Ik heb de fout gemaakt door in de FB comment section te duiken. Naast de talloze victim blaming comments van mannen, kwam ik ook heel wat hatefull reacties vrouwen tegen.
Het maakt me misselijk om de hatefull reacties van vrouwen naar vrouwen te lezen. Zo hard, empathieloos en zo kwaad op de slachtoffers.
Als vrouw begrijp ik dat niet waarom vrouwen andere vrouwen, slachtoffers van seksueel geweld, zo hard veroordelen? We zijn toch allemaal vrouwen.
Zitten we niet allemaal in hetzelfde bootje?
Wat is psychologie achter victim blaming onder vrouwen?
Na een nachtje slapen weet ik wat te doen.
Ik heb al de negatieve comments afkomstig van vrouwen verzameld. In chatgpt en deepseek gegooid en gevraagd waarom vrouwen zo reageren op leed van ander vrouwen? Wat is de psychologie daarachter victim blaming door vrouwen (wetenschappelijk onderbouwd)?
Dit is een samenvatting van de 2 AI tools.
(Disclaimer: ik ben geen psycholoog. Just a skeptic AI user. Indien er misinformatie staat, contacteer mij en ik corrigeer het met veel plezier).
1. "Het is haar eigen schuld" - just world theory.
"Als je niet met zo een man afspreekt ga je dat ook niet tegen komen hoor, hier heb ik geen compassie. mee volgende keer moeten ze hun verstand wat meer gebruiken."
We hebben een diepgewortelde geloof dat de wereld rechtvaardig is. Goede mensen worden beloond en slechte mensen gestraft.
Als je gelooft dat mensen alleen slechts overkomt door eigen toedoen, voelt de wereld minder bedreigend.
Om onze eigen veiligheid te beschermen, geven we liever het slachtoffer (gedeeltelijk) de schuld.
"Als zij dom was om met hem af te spreken, dan ben ík veilig, want ik ben slimmer."
Dit mechanisme beschermt ons (tijdelijk) tegen angst en cognitieve dissonantie.
2. "Fatsoenlijke vrouwen doen dit niet" - Geïnternaliseerde seksisme
'Da die vrouwen ook es hun verstand gebruiken en niet met zo een mannen afspreken,of hadden ze geld geroken.'
Sommige vrouwen nemen patriarchale overtuigingen over, bewust of onbewust. Ze bekritiseren slachtoffers omdat ze afwijken van wat “een goede vrouw” hoort te doen. Dit heet internalized misogyny, waarbij vrouwen andere vrouwen straffen voor “risicogedrag” (Bearman et al., 2009).
Want we leven in een maatschappij dat meisjes leert: “Wees voorzichtig, anders lok je wat uit.”
Slachtoffers van seksueel geweld worden dan gezien als “onfatsoenlijk” of “slachtoffer van eigen keuzes”.
"Het zijn gold diggers. Ze rookten vast geld, anders gingen ze niet mee. Ik ben niet zo, dus ik ben veilig"
Zulke opmerkingen houden schadelijke stereotypen in stand, zoals het idee dat vrouwen “zuiver” moeten zijn of dat seksuele avontuurlijkheid straf verdient.
3. "Ik ben niet zo" - afstand nemen om te overleven
"Doet ge vrijwillig mee aan zoiets, dan niet janken. Zwijgen, zuigen en de ballen laten knallen"
Voor sommige vrouwen is het psychologisch veiliger om zichzelf te onderscheiden van het slachtoffer.
Door te denken “Ik zou nooit met zo’n man afspreken” of “Zij wilde het zelf” creëren ze een psychologische afstand tussen zichzelf en het slachtoffer. Dit is een copingmechanisme om gevoelens van angst en kwetsbaarheid te vermijden.
Volgens de sociale identiteitstheorie (Tajfel & Turner, 1979) willen mensen zich superieur voelen aan anderen. Sommige vrouwen distantiëren zich van slachtoffers om hun eigen status te verhogen:
"Zij waren naïef, maar ik zou nooit zo stom zijn, dus ik ben veilig".
Door slachtoffers neer te halen en het slachtofferschap te ‘verklaren’, versterken ze hun eigen gevoel van zelfbescherming en controle. Controle over wie wel en wie niet de risico loopt om slachtoffer te worden.
4. "Ze had nee moeten zeggen" – Hardnekkige verkrachtingsmythes
"En waarom zijn die vrouwen meegegaan, of er op ingegaan ?? Als de wijvekes neen zeggen, stopt het, niet ? Maar zien enen mee geld, en denken tis binnen. Als hij hen onder schot gedwongen heeft, ander verhaal......!! Maar bij vele ist eerst doen, dan kassa. Tinnekes heet, en hot Marijkes,... zijn er altijd geweest, maar nu is er kassa bij achteraf"
Reacties zoals “Mee gaan = toestemmen” komen voort uit rape myths (Burt, 1980) – valse overtuigingen die verkrachting bagatelliseren. Deze mythes worden vaak doorgegeven via media, grappen en opvoeding, waardoor zelfs vrouwen ze herhalen.
"Als ze echt niet wilde, had ze wel gevochten."
Het ontbreken van fysieke weerstand betekent niet automatisch dat er toestemming is gegeven. Onderzoek toont aan dat bevriezen (freezing) een veelvoorkomende trauma-reactie is.
Algemene educatie rond wederzijds toestemming (consent) is iets dat ontbreekt in onze huidige samenleving.
Ondanks de hervormde seksuele strafwet (2022) waar toestemming centraal staat, moet de OM bewijzen dat er geen toestemming was voor de seksuele handeling. De verdachte hoeft niet te bewijzen dat er wél toestemming was. Dit blijft nog een minpunt in de wetgeving.
5. "Ik ben niet zoals andere vrouwen" - "Pick me girl" -syndroom
"Jajaja ook slavinnen willen wraak"
Vanaf jonge leeftijd leren vrouwen — bewust én onbewust — om conflicten en afwijkend gedrag binnen de groep te vermijden. In patriarchale samenlevingen betekent dit vaak: aanpassen aan mannelijke normen om erbij te horen of geaccepteerd te worden.
Vrouwen die zich solidair tonen met slachtoffers van seksueel geweld, worden soms weggezet als “lastig”, “te woke” of “feministisch drammerig”.
"Als je jezelf een slaaf noemt, dan is het geen wonder dat niemand haar serieus neemt. Ik heb zelfrespect , dus ik ben veilig"
Dit fenomeen is verwant aan survivor bias en groepsdenken: het verlangen om te passen binnen de groep, zelfs als dat moreel twijfelachtig is.
Ik begrijp hun denken, maar...
het blijft moeilijk om die comments te lezen.
Het blijft me triggeren.
Achter die nasty comments lees ik vooral angst om zelf slachtoffer te worden. Angst voor kwetsbaarheid. Angst om voor een steeds complexer wereld met nieuwe regels over toestemming. Angst voor gevolgen van seksuele expressie. Angst voor afwijzing.
Angst is wat de vrouwelijk victim blamers en slachtoffers van seksueel geweld met elkaar gemeenschappelijk hebben.
Heel veel angst.
Na een namiddagje research, kan ik zeggen dat ik beetje meer compassie heb voor die victim blamers.
Een klein beetje meer, zo 1%.
Misschien groeit het nog.
En jij, lieve lezer? Wat doet dat bij jou nu je meer weet over de waarom van victim blaming?
Bron:
Lerner, M. J. (1980). The Belief in a Just World: A Fundamental Delusion. Plenum Press
Glick, P., & Fiske, S. T. (1996). The Ambivalent Sexism Inventory: Differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70(3), 491–512.
Bearman, S. et al. (2009). The role of internalized sexism in women’s hostility toward women. Psychology of Women Quarterly, 33(3), 291–300.
Janoff-Bulman, R. (1992). Shattered Assumptions: Towards a New Psychology of Trauma. Free Press.
Bron: Tajfel, H., & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin & S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33–47). Brooks/Cole.
Burt, M. R. (1980). Cultural myths and supports for rape. Journal of Personality and Social Psychology, 38(2), 217–230.
wet van 21 maart 2022, Strafwetboek met betrekking tot het seksueel strafrecht, Artikel 417/5, Artikel 417/14 tot 417/16.
Eagly, A. H., & Wood, W. (2012). Social role theory of sex differences. In P. van Lange et al. (Eds.), Handbook of Theories in Social Psychology.
Janis, I. L. (1972). Victims of Groupthink.
Prijsklasse: € 120,00 tot € 350,00Opties selecteren Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
Prijsklasse: € 120,00 tot € 350,00Opties selecteren Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
Prijsklasse: € 120,00 tot € 350,00Opties selecteren Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
Prijsklasse: € 120,00 tot € 350,00Opties selecteren Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina